Objawy przemocy seksualnej

Somatyczne objawy wykorzystywania seksualnego dziecka mają najczęściej charakter pośredni, sugerujący, że takie zdarzenie mogło mieć miejsce. Objawami bezpośrednimi, pewnymi są: ciąża, choroba weneryczna oraz występowanie nasienia w pochwie lub odbytnicy młodocianych. Pozostałe objawy tj: infekcje dróg moczowo – płciowych, urazy zewnętrznych narządów płciowych, urazy odbytu oraz pochwy, przerwanie błony dziewiczej, krwawienie z narządów rodnych, ból przy oddawaniu moczu, czy kału, krwawe stolce, infekcje jamy ustnej, zakażenie wirusem HIV mają charakter jedynie sugerujący, iż powstały w wyniku nadużycia seksualnego, gdyż mogły zostać wywołane także innymi czynnikami.

Najczęściej występującymi objawami psychologicznymi i behawioralnymi są:

  • Nadmierna erotyzacja dziecka: prowokacyjne i uwodzicielskie zachowania seksualne, wczesna lub nasilona masturbacja dziecięca nieadekwatna do fazy rozwoju psychoseksualnego, erotyczna twórczość dziecka, wciąganie młodszych dzieci w nietypową dla wieku aktywność seksualna (np. odtwarzanie przez dziecko w wieku przedszkolnym stosunku seksualnego, kontaktów oralnych lub analnych), nieadekwatny do poziomu rozwoju dziecka język dotyczący sfery seksualnej
  • Obniżony nastrój
  • Lęk, niepokój (dziecko może bać się iść do szkoły, boi się kontaktów z ludźmi, boi się samo spać)
  • Silne poczucie winy, niska samoocena
  • Dawanie innym do zrozumienia, że ma jakąś straszną tajemnicę
  • Myśli samobójcze
  • Samookaleczanie (tego rodzaju ataki na ciało nie maja na celu zabicie się, lecz przerwanie nieznośnego cierpienia emocjonalnego)
  • Koszmary, lęki nocne (często o treści wykorzystywania seksualnego), bezsenność
  • Trudności w koncentracji uwagi
  • Wtórne moczenie nocne
  • Zachowania regresywne (np. powrót do ssania palca lub smoczka)
  • Agresja, wściekłość
  • Nadpobudliwość psychoruchowa
  • Wycofywanie się z kontaktów społecznych, złe relacje z rówieśnikami
  • Ucieczki z domu
  • Picie alkoholu, branie narkotyków
  • Zaburzenia łaknienia – bulimia, anoreksja
  • Prostytucja
  • Dolegliwości psychosomatyczne: bóle brzucha, głowy, nudności, wymioty bez przyczyny somatycznej

 

Fransec Sink na podstawie zdobytych doświadczeń w pracy z dziećmi, wobec których stosowano przemoc seksualną, ułożył czteropoziomową klasyfikację objawów przemocy seksualnej:

I poziom – Bezpośrednia komunikacja Dziecko mówi o swoich przeżyciach, potrafi to pokazać na sobie; może to potwierdzać zauważalna cecha na ciele np. krwiak, zasinienie, plama nasienia
II poziom – Komunikaty pośrednie Przeżywa lęk, napięcie, podejmuje zabawy o treści erotycznej, nietypowe reakcje na bodźce seksualne
III poziom – Ostre urazowe objawy Cierpi na zaburzenia snu, moczenie nocne, zaburzenia łaknienia, płaczliwość, problemy szkolne
IV poziom – Objawy stresu chronicznego (kumulującego się) Ma zaburzenia psychosomatyczne, depresję, izoluje się, podejmuje próby samobójcze

Objawy wykorzystywania seksualnego należy odróżnić od skutków, które mogą wystąpić po upływie pewnego czasu. To, jakie konsekwencje poniesie dziecko w późniejszym życiu zależy od wielu czynników między innymi: wieku dziecka, jego osobowości, formy i przebiegu przemocy seksualnej, więzi z rodzicami. Następstwa są zdecydowanie poważniejsze gdy:

  • Dziecko było wielokrotnie wykorzystywane
  • Sprawcą była osoba z najbliższej rodziny
  • Sprawca był agresywny, brutalny, stosował takie formy przemocy jak: kontakty analne, oralne, dewiacyjne
  • Dziecko było pozbawione wsparcia i pomocy ze strony najbliższej rodziny
  • W przebiegu wykorzystania doszło do uszkodzenia ciała dziecka
  • Dziecko było posądzane o świadomy udział w zdarzeniu
  • Było wielokrotnie przesłuchiwane w obecności obcych dla siebie osób
  • Po zdarzeniu nie uzyskało profesjonalnej pomocy terapeutycznej

 

Osoby wykorzystywane seksualnie w dzieciństwie cechuje zazwyczaj niższa samoocena, większa skłonność do nałogowego sięgania po narkotyki i alkohol, skłonność do zaburzeń nastrojów czy problemów interpersonalnych. Mogą u nich występować zaburzenia psychosomatyczne, zaburzenia osobowości, depresje, próby samobójcze oraz zespół stresu pourazowego, w którym przeżyte trudne sytuacje są na nowo przeżywane. Osobom tym trudno jest zdobyć zaufanie innych, zaufać im. Ich związki intymne nie są często dobrymi wyborami. Motorem związków jest zazwyczaj rozpaczliwe pragnienie opieki i troski. Częstym problemem staje się trudność w poszanowaniu swoich intymnych granic. Osoby wykorzystywane seksualnie w dzieciństwie mogą podejmować także przypadkowe, anonimowe kontakty seksualne z wieloma różnymi partnerami, bez zaangażowania emocjonalnego. Badania przeprowadzone na kobietach, które w dzieciństwie były obiektem kazirodczego wykorzystywania seksualnego, wykazały, że dwie trzecie z nich stało się potem ofiarami gwałtu [Russel, 1986]. Wydaje się, że uraz potwierdza powszechny stereotyp dotyczący różnicy płci: mężczyźni wychowywani w traumatycznym środowisku częściej wyładowują swoją agresję na innych, podczas gdy kobiety raczej stają się ofiarami lub dokonują samookaleczeń [Carmen, Rieker, Mills, 1984].

Często jednak osoby wykorzystywane seksualnie w dzieciństwie przeżyły także wiele innych trudnych lub nawet traumatycznych wydarzeń, dlatego też nie zawsze można jednoznacznie wskazać jakie cechy zachowania lub osobowości powstały w wyniku tego rodzaju przemocy.

 

Autor opracowania: mgr Magdalena Janowska

Źródło tekstu: Medforum